Boleń

Boleń (łacińska nazwa: Leuciscusaspius, angielska nazwa: asp, znany również jako: boleń pospolity, bolenik, bielec, fat, rap, rapa) to średniej wielkości drapieżna ryba słodkowodna z rodziny karpiowatych. Charakterystyczny dla niej jest szybki przyrost masy ciała, dzięki czemu jest jedną z najszybciej rosnących ryb z tej rodziny. Boleń pospolity występuje w różnorodnych zbiornikach wodnych (a dokładniej: rzekach nizinnych, zbiornikach zaporowych, zatokach i jeziorach) położonych na terenie Europy Środkowej (na północ od Dunaju i na wschód od Renu) i na południu Skandynawii.

Młode bolenie żyją w małych stadach, co gwarantuje większe bezpieczeństwo. Nie wypływają na szerokie wody, ale trzymają się brzegów zbiornika wodnego. Inaczej jest w przypadku dorosłych osobników. Dorastające bolenie odrywają się od dotychczasowego stada, wyruszając tym samym w samotną wędrówkę po zbiorniku wodnym – bezpieczny brzeg rzeki zamieniają na jej nurt.

Bolenie charakteryzują się długimi, bocznie lekko spłaszczonymi ciałami i zaokrąglonymi brzuchami. Odcinek ciała do płetw brzusznych jest pokryty łuskami, pozostały nie. Specyficznymi częściami ciała boleni są otwór gębowy (sięgający poza przednią krawędź oka i wyposażony w dwa rzędy zębów gardłowych) i wysunięta szczęka dolna (wraz z garbikowatym zgrubieniem chowającym się w zagłębieniu szczęki górnej). Jeżeli chodzi o płetwy, to one również są charakterystyczne – odbytowa jest sierpowato wcięta, grzbietowa jest wysoka, a płetwy piersiowe ostro zakończone.

boleń pospolityUbarwienie bolenia pospolitego jest zróżnicowane i barwne. Grzbiet jest stalowoszary lub oliwkowozielony ze stalowoniebieskim połyskiem, boki żółto lśniące, a brzuch srebrzystobiały. Również płetwy nie mają jednolitego ubarwienia – brzuszne, piersiowe i odbytowa są czerwonawe, a pozostałe znacznie ciemniejsze – szaroniebieskie z jeszcze ciemniejszymi krawędziami.

Okres, w którym ma miejsce tarło bolenia, zależy od tego, czy mowa o formie wędrownej, czy też nie. Tarło tej pierwszej grupy przypada na okres od marca do kwietnia, zaś pozostałej na okres od marca do maja, gdy temperatura wody waha się od 5 do 14 stopni Celsjusza. Tarliska boleni najczęściej można znaleźć w rzekach o szybkim nurcie, których dno jest kamieniste. Ikra jest bowiem przytwierdzana właśnie do kamieni, rzadziej do elementów występującej w zbiorniku wodnym roślinności. Okres inkubacji trwa ok. 14 dni. Po wykluciu narybek ma ok. 7 mm, a pełne pokrycie łuskami następuje dopiero wówczas, gdy ryba osiągnie długość 3 cm. Dojrzałość płciową bolenie pospolite osiągają ok. 4. roku życia. Wówczas też długość ich ciała wynosi już ok. 30 cm. W okresie tarła na wieczkach skrzelowych i płetwach piersiowych boleni pospolitych pojawia się tzw. wysypka tarłowa. Zdarza się, że ryby te krzyżują się z innymi, a dokładniej z jaziem.

Bolenie pospolite są mięsożerne, a ich pokarm jest zróżnicowany. Ponieważ młode nie są w stanie upolować nawet najmniejszych ryb, ich pokarm stanowią przede wszystkim: larwy owadów, skorupiaki i wrotki. Od momentu, gdy bolenie osiągną długość ok. 9 cm, są w stanie polować i wówczas trzon ich pokarmu stanowią drobne ryby, np.: płocie, ukleje, okonie, cierniki i karasie. Z tego względu ich pokarm jest jeszcze bardziej zróżnicowany niż we wcześniejszych fazach rozwoju. Polowania dorosłych osobników są przy tym bardzo widowiskowe i charakterystyczne – obserwator może śledzić mocne uderzenia ogonów boleni o powierzchnię wody.

Boleń pospolity żyje od 8 do 12 lat. W wieku 6 lat osiąga długość ok. 43 cm. Średni, dorosły okaz ma od 50 do 75 cm, a jego waga wynosi od 2 do 6 kg.

Okres ochrony bolenia: od 1 stycznia do 30 kwietnia.

Wymiar ochronny: do 40 cm.

Rekord Polski: 8,43 kg, 90 cm.